Polska 1800-1918

niedziela, 6 lutego 2022

Wileńskie zaułki

Wilno - ulica Jatkowa 1910 r.

Zaułek Oranżeryjny (1912-14).

Fot. J. Bułhak.

Wileński zaułek ok. 1913 r.

fot. J. Bułhak.

Zaułek Kazimierzowski 1915 r.

Fot. J. Bułhak

Zaułek Bernardyński 1915 r.
Fot. J. Bułhak.

Zaułek Bernardyński w nocy (1912-14).

Fot. J. Bułhak.

wtorek, 1 lutego 2022

Książę Adam Sapieha

Adam Sapieha ok. 1861 r.

Fot. A. Disderi.

Adam Stanisław Sapieha herbu Lis (ur. 4 grudnia 1828 w Warszawie, zm. 21 lipca 1903 w Bad Reichenhall w Bawarii) - polski książę, ziemianin, polityk galicyjski, kawaler orderu Złotego Runa.

Był synem arystokratów Leona i Jadwigi z Zamoyskich (córki Stanisława Kostki). Wczesne dzieciństwo spędził z matką w Paryżu. Od 1832 mieszkał w Galicji. W 1847 ukończył gimnazjum we Lwowie. Rozpoczął studia w Londynie, ale przerwał je wraz z wybuchem Wiosny Ludów, podczas której wrócił do ojca. Po wygaśnięciu rewolucji osiadł w Krasiczynie. W 1852 ożenił się z Jadwigą z Sanguszków, z którą miał dziewięcioro dzieci. Jednocześnie przez wiele lat miał romans z siostrą żony, Heleną Sanguszko.

Został członkiem pierwszej rady nadzorczej Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń w Krakowie od 1860 do 1864[1] od 1860.

Zaangażował się w uwieńczone sukcesem starania o autonomię Galicji. W 1861 został wybrany do Sejmu Krajowego z kurii wielkiej własności. W 1863 r. stał na czele Komitetu Galicji Wschodniej i odegrał poważną rolę w zmontowaniu wyprawy Antoniego Jeziorańskiego w Lubelskie. Podczas powstania styczniowego zaangażował się w propagowanie sprawy polskiej na Zachodzie. Aresztowany przez Austriaków, zbiegł wkrótce z więzienia we Lwowie za granicę, gdzie w 1864 r. pełnił funkcję Komisarza Rządu Narodowego na Francję i Anglię.

W 1865 uzyskał amnestię od cesarza Franciszka Józefa i mógł wrócić do rodzinnego majątku. W 1868 ponownie wszedł do Sejmu Krajowego podczas wyborów uzupełniających. Prezentował program niepodległościowy w opozycji do ugodowego programu federacyjnego. W 1870 po raz kolejny odnowił swój mandat poselski. W 1872 wycofał się na pięć lat z czynnej polityki, na rzecz pracy organicznej. W latach 1877-1878 wystąpił jeszcze raz w sprawach konspiracji niepodległosciowej związanej z wojną rosyjsko turecką, w ramach Konfederacji Narodu Polskiego i tzw. Rządu Narodowego.

Po śmierci ojca w 1879 odziedziczył jego miejsce w Izbie Panów w Wiedniu. W 1883 wrócił także do Sejmu Krajowego. Wśród ziemian miał opinię "radykała", a dla demokratów pozostawał "magnatem".

Otrzymał honorowe obywatelstwa miast: Lwowa (4 października 1894), Sanoka (29 listopada 1894, za zasługi, trudy, zabiegi i pracę dla kraju i ojczyzny), Jarosławia (29 listopada 1894, w uznaniu zasług położonych dla kraju, a szczególnie przez urządzenie wystawy krajowej).

Zmarł 21 lipca 1903 w Bad Reichenhall w Bawarii.

Twarz księcia Adama Stanisława nosi książę Witold na obrazie Jana Matejki Bitwa pod Grunwaldem.

Był ojcem kardynała krakowskiego Adama Stefana Sapiehy.

Książę Adam Sapieha z rodziną (ok. 1858).

Źródło

Strona na Wikipedii

Artykuł na Polskie Radio

niedziela, 30 stycznia 2022

Katarzyna z Branickich Potocka -

Katarzyna Potocka. Mal. F. Xaver.

Ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie.

Źródło

Katarzyna Potocka z Branickich (ur. 10 grudnia 1825 w Lubomli, zm. 20 września 1907 w Krzeszowicach) – arystokratka i działaczka społeczna.

Córka generała Władysława Grzegorza Branickiego i Róży Potockiej, siostra m.in. Ksawerego, Aleksandra, Konstantego, Elizy Krasińskiej. W latach 40. XIX w. była jedną z najznakomitszych partii ze względu na pochodzenie, urodę i majątek. 26 października 1847 w Dreźnie poślubiła Adama Józefa Potockiego. Została matką m.in. Artura, Andrzeja Kazimierza i Róży Raczyńskiej.

Była właścicielką klucza łubnickiego koło Staszowa. Kolekcjonowała polskie pasy szlacheckie oraz dofinansowywała prace naukowe profesorów Uniwersytetu Jagiellońskiego. Ufundowała pałac w Krzeszowicach. Została pochowana w krypcie Potockich w kościele w Krzeszowicach.

Strona na Wikipedii