Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Powstanie Listopadowe. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą Powstanie Listopadowe. Pokaż wszystkie posty

poniedziałek, 15 września 2025

Stanisław Dunin Wąsowicz


Stanisław Dunin Wąsowicz herbu Łabędź (ur. 1785 na Wołyniu, zm. 1864 w Paryżu) – generał brygady powstania listopadowego, hrabia.
Służbę wojskową rozpoczął w roku 1809 w armii Księstwa Warszawskiego. Wziął udział jako podporucznik w wojnie z Austrią w 1809. Służył w 2 pułku ułanów i 10 pułku huzarów, a od 1811 w pułku szwoleżerów gwardii. Jako porucznik był adiutantem gen. Wincentego Krasińskiego.
Podczas kampanii moskiewskiej 1812 attaché à la maison Napoleona. Towarzyszył mu w ucieczce spod Moskwy i wiele razy ratował go z opresji. Kapitan z 1812, pułkownik z 1814.
Odbył kampanię saską i francuską. W 1815 w wojsku Królestwa Polskiego, po czym wziął dymisje i osiadł na gospodarstwie.
W czasie powstania listopadowego wrócił do służby. Szef osobistego sztabu Naczelnego Wodza gen. Józefa Chłopickiego i gen. Michała Gedeona Radziwiłła. Od kwietnia 1831 dowódca Brygady Jazdy w Dywizji Rezerwowej. W maju 1831 awans na generała brygady.
Po kapitulacji Warszawy podał się do dymisji i osiadł w Zatorze. Później wyjechał do Francji, gdzie zmarł. Jego zwłoki sprowadzono do Polski i pochowano w kościele św. Wojciecha i św. Jerzego w Zatorze.
Był ojcem dwóch córek, Julii oraz Matyldy zamężnej z rotmistrzem Janem Jordanem, która po jego śmierci wyszła ponownie za prawnika i publicystę Karola Boromeusza Hoffmana.
Był jednym z dwóch polskich oficerów obecnych przy abdykacji Napoleona I.

wtorek, 7 stycznia 2025

Jazda wojewódzka w Powstaniu Listopadowym (cz. II)

Pułk 1 Jazdy Kaliskiej. Od lewej: jeździec i oficer. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 1 Jazdy Lubelskiej. Od lewej: oficer, oficer, szeregowy. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 1 Jazdy Augustowskiej. Od lewej; oficer i szeregowy. 
Mal. B. Gembarzewski. 

Pułk 2 Jazdy Augustowskiej. Od lewej: jeździec według rozkazu z 19 grudnia 1830 roku (czapka pąsowa, sukmana szaraczkowa), jeździec oddziału sejneńskiego według raportu z 14 stycznia 1831 roku |(wołoszka granatowa, dodatki karmazynowe, czapka pąsowa). Mal. B. Gembarzewski.

czwartek, 4 lipca 2024

Powstanie Listopadowe - nowa piechota według Gembarzewskiego

Kosynierzy Pułku 9 Piechoty Liniowej (1 województwa krakowskiego). 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 10 Piechoty Liniowej (2 województwa krakowskiego). 
Od lewej: fizylier, oficer, kosynier. Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 12 Piechoty Liniowej (2 Województwa Sandomierskiego).
Od lewej: szeregowi w wołoszkach, szeregowy lejbiku.
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 15 Piechoty Liniowej (1 województwa lubelskiego). 
Od lewej; szeregowy w lejbiku, fizylier w wołoszce. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 17 Piechoty Liniowej (1 województwa płockiego). 
Od lewej: fizylier, pułkownik Sierakowski. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 19 Piechoty Liniowej (1 województwa mazowieckiego). 
Od lewej: szeregowy w lejbiku, podoficer, fizylier. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 20 Piechoty Liniowej (2 województwa mazowieckiego). 
Od lewej: fizylierzy w wołoszkach, fizylier w płaszczu. 
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 26 Piechoty Liniowej (2 litewski). 
Od lewej: oficer wyższy, powstaniec litewski, 
pikinier. Mal. B. Gembarzewski.

sobota, 25 maja 2024

Powstanie Listopadowe - nowe oddziały

 

Od lewej: strzelec Pułku 6 Strzelców Pieszych Bracia Krakowianie, strzelec celny kaliski, fizylier 8 Pułku Piechoty Liniowej, strzelec celny Grothusa, strzelec celny Kuszla, strzelec celny Korpusu Górniczego, fizylier 11 Pułku Piechoty Liniowej, fizylier 20 Pułku Piechoty Liniowej. Mal. K. Koźmiński.

Jazda wojewódzka. Od lewej: jazda mazurska, krakowska, lubelska, Pułk 6 Ułanów Dzieci Warszawskie (?), Pułk 5 Ułanów im. Zamoyskich, jazda poznańska (?), jazda kaliska. Mal. K. Koźmiński.

piątek, 5 stycznia 2024

Franciszek Czarnomski

Franciszek Czarnomski jako oficer jazdy w Królestwie Polskim.

Franciszek Czarnomski herbu Jastrzębiec (ur. 2 października 1783 w Starym Mieście, zm. 7 czerwca 1855 w Warszawie) – generał wojsk polskich, dowódca Szkoły Podchorążych Jazdy w Warszawie.
Czarnomski był synem Aleksandra i Nepomuceny ze Skąpskich. Po zajęciu Kaliskiego przez wojska napoleońskie wstąpił 20 listopada 1806 jako szeregowiec do formowanego w Kaliszu głównie z szeregów szlachty 4. pułku Jazdy Księstwa Warszawskiego i już 9 miesięcy później (1807) awansował na podporucznika, zaś w 1811 na kapitana. Jako kapitan brał udział w kampanii rosyjskiej 1812 roku i otrzymał w tym roku Virtuti Militari, a w roku 1813 Legię Honorową. W szeregach napoleońskich walczył do roku 1814, po czym w 1816 r. objął stanowisko instruktora w warszawskiej Szkole Podchorążych Jazdy, której komendantem został w 1826 r. w stopniu podpułkownika.
Czarnomski był początkowo zdecydowanym przeciwnikiem powstania listopadowego i przeprowadził wszystkich swoich 200 studentów do obozu wielkiego księcia Konstantego, wkrótce jednak zaciągnął się do wojsk powstańczych i dowodził pułkiem ułańskim utworzonym z młodzieży akademickiej, który wziął udział w bitwie o Olszynkę Grochowską. Nieprzyzwyczajeni do realiów wojny młodzieńcy trwożnie się pochylali za każdym przelotem kuli armatniej, a więc Czarnomski pogalopował na front pułku i wrzasnął: Smarkacze jakieś! Rum, tum, tum nie śpiewałem...u Honoratki nie bywałem, ale tu stoję jak mur! Jak który kiwnie jeszcze łbem, to go tak kordem liznę przez pysk, że go regiment diabłów weźmie!...Ostrzegam: stać! a nie, to won z frontu!-. Inne jego sławne powiedzenie to wypowiedź o figlu któregoś z podchorążych: -To już jest ostatnia kokieteria z infamią połączona!-. Znał tylko polski, ale umiał kląć w sześciu językach.
25 lutego 1831, po bitwie pod Olszynką Grochowską, Czarnomski postąpił na pełnego pułkownika, a 30 lipca awansował na generała brygady. Po upadku powstania dymisjonował się i zajął się rolnictwem w swym majątku Skotniki.
Był żonaty z Prowidencją z Krokowskich (zm. 1882). Bliskim jego krewnym był najprawdopodobniej Roman Czarnomski, znany z udziału w walkach Komuny Paryskiej.
Franciszek, pochowany najpierw w katakumbach cmentarza Powązkowskiego, gdzie dotąd znajduje się jego pierwsze epitafium, został później, po śmierci żony, przeniesiony do grobowca rodzinnego na tymże cmentarzu (kwatera 23-4-1).

niedziela, 26 listopada 2023

Jan Olrych Szaniecki

Jan Olrych Szaniecki (ur. 16 grudnia 1783 w Plewiskach, zm. 19 lutego 1840 w Paryżu) – polski adwokat i działacz polityczny, deputowany na sejm 1830–1831 roku z okręgu gminnego powiatu miechowskiego, minister sprawiedliwości w Rządzie Narodowym Królestwa Polskiego, twórca „Towarzystwa polepszenia bytu włościan”, autor „Pamiętników”.
Urodził się w rodzinie wielkopolskiego mieszczanina Wojciecha de Olrych i Franciszki Szmit[4]. Wcześnie osieroconym chłopcem zaopiekowali się krewni w Poznaniu. W 1805 ukończył szkołę średnią w Poznaniu i został powołany do wojska, służąc jako kanonier w korpusie artylerii stacjonującym w Warszawie. Po zakończeniu służby wojskowej w 1806, w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie odbył aplikację sądową i w 1808 rozpoczął pracę w wymiarze sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego. Będąc świetnie zapowiadającym się prawnikiem, otrzymał nominację na sekretarza prokuratora generalnego Księstwa. W rok później uzyskał samodzielne stanowisko podprokuratora Trybunału Cywilnego w Poznaniu. Po pewnym czasie powraca do Warszawy, gdzie awansuje i przez krótki czas pełni funkcję zastępcy prokuratora generalnego przy stołecznym Sądzie Apelacyjnym. Pod koniec 1810 został wpisany na listę adwokatów przy tym sądzie i w krótkim czasie – jak sam wspomina w swoim „Pamiętniku” (1912) – zyskuje znaczne uznanie.
W 1825 r. został wybrany na przewodniczącego sejmowej komisji ds. cywilnych i kryminalnych. Głównym przedmiotem jego działania w parlamencie była kwestia włościańska. Jan Olrych Szaniecki zdecydowanie opowiadał się za uwłaszczeniem chłopów. Wspólnie z posłem Stanisławem Barzykowskim sprzeciwiał się uniemożliwieniu wykupu czynszów i dzierżaw. Sam już przed 1825 r. zniósł w swych majątkach pańszczyznę, zastępując ją czynszami i jako pierwszy nadał swym chłopom nazwiska. Na łamach „Dziennika Powszechnego Krajowego” i „Nowej Polski” wzywał do tego innych ziemian. W 1830 r. poruszył w sejmie sprawę uregulowania kwestii chłopskiej. Projekt dotyczył zniesienia pańszczyzny, nadania włościanom własności gruntu i założenia szkół wiejskich. Poruszony temat wywołał tumult w sejmie. Na forum sejmowym występował też w sprawie formy zawierania małżeństw i dopuszczalności rozwodów, będąc w tym względzie zwolennikiem rozwiązań francuskich zawartych w Kodeksie Napoleona. Sprawę stosunków między dworem a wsią widział następująco:
Ziemia narodu wolnego niewolniczemi rękami uprawiana być nie powinna. Polityka włościan pochodzi z winy dworu, że onym szlachetniejszych pobudek do żądania zapomożeń nie zostawia i do niegodnego zmusza podstępu. Dobro włościanina jest dobrem dworu. Polega ono na dobrowolnych, chętnych i przyjaznych wzajemnych stosunkach, a nie na przymusie".
W okresie Powstania listopadowego Szaniecki rozwinął w Izbie Poselskiej niezwykle żywą i zdecydowaną działalność. 6 stycznia 1831 w „Dzienniku Powszechnym Krajowym” opublikował artykuł „O celach i środkach rewolucji”. Przemawiając w sejmie za ustawą o uwłaszczeniu chłopów, mówił:
Odznaczmy sejm nasz teraźniejszy uchwałą niszczącą ostatni zabytek feudalizmu – pańszczyznę. Uchwała ta postawi Polskę na stopniu odpowiednim cywilizacji europejskiej, na stopniu szczęścia i swobód prawdziwej wolności. (...) Milion rąk podniesiemy ku obronie tej ziemi".
W trakcie obrad sejmowych Szaniecki zwalczał margrabiego Wielopolskiego, bezskutecznie sprzeciwiając się wybraniu go na posła.
W lutym 1831, gdy część posłów i senatorów opuszczała Warszawę, on pozostał w stolicy. Był aktywnym przeciwnikiem jakiegokolwiek porozumienia z carem Mikołajem I, sprzeciwiał się rozmowom kapitulacyjnym, wniósł też projekt ustawy o powołaniu pospolitego ruszenia. 8 września 1831, w dzień po kapitulacji gen. Jana Krukowieckiego, objął w ostatnim rządzie powstańczym tekę ministra sprawiedliwości. Tydzień później w Zakroczymiu wraz z Joachimem Lelewelem i Walentym Zwierkowskim opracował odezwę do ludów Europy – manifest do dalszej działalności powstańczo-rewolucyjnej. 
Granice Królestwa Polskiego opuścił razem z ostatnimi oddziałami wojskowymi. W 1834 roku skazany przez władze rosyjskie na ścięcie za udział w Powstaniu Listopadowym.
Ten wybitny adwokat i patriota, zmarł w Paryżu na chorobę płuc 19 lutego 1840. Pochowany jest na Cmentarzu Montmartre.

poniedziałek, 30 stycznia 2023

Strzelcy celni w Powstaniu Listopadowym

Strzelcy Korpusu Górniczego. 
Ryt. F. Dietrich.

Oficer i szeregowy strzelców celnych kurpiowskich 
podpułkownika Zaliwskiego. Ryt. F. Dietrich. 

Wolni strzelcy piesi pułkownika Juliusza Małachowskiego.
Ryt. F. Dietrich.

Oficer i szeregowy strzelców celnych kaliskich 
kapitana Antoniego Kosińskiego. 
Ryt. F. Dietrich. 

Kompania strzelców celnych mazowieckich 
kapitana Kożuchowskiego. Mal. B. Gembarzewski.

Od lewej: strzelec Legionu Niemieckiego J. Okołowicza (utworzony przez fabrykantów Zgierza, Konstantynowa, Aleksandrowa), strzelcy Legii Nadwiślańskiej. Mal. B. Gembarzewski.

Wolni strzelcy mazowieccy podpułkownika Geritza.
Mal. B. Gembarzewski.


Strzelcy celni kaliscy. Od lewej: oficer wg. F. Piwarskiego, 
strzelec wg. J. Wasilewskiego, strzelec wg. F. Piwarskiego. 
Mal. B. Gembarzewski.

niedziela, 15 stycznia 2023

Jazda wojewódzka w Powstaniu Listopadowym (cz. I)

Legia Nadwiślańska - od lewej: ułan, oficer niższy, oficer niższy. 
Mal. B. Gembarzewski.

Legia Nadwiślańska - od lewej: oficer niższy, ułan.
Mal. B. Gembarzewski. 

Jazda poznańska - od lewej; ułan, oficer niższy, kadet.
Mal. B. Gembarzewski. 

Powstanie Listopadowe - jazda Legii Litewsko - Wołyńskiej. 
Mal. B. Gembarzewski.

Jazda wołyńska - od lewej: flankier, oficerowie.
Mal. B. Gembarzewski.

Jazda wołyńska - od lewej: trębacz, jeździec.
Mal. B. Gembarzewski.

czwartek, 1 grudnia 2022

Powstanie Listopadowe według Mariana Rybkowskiego

Pułki 4ty Ułanów i Krakusów biorą baterię 
pod Stoczkiem (14 lutego 1831). 
Mal. M. Rybkowski.

Generał Józef Chłopicki wiedzie Pułk Grenadierów 
w Olszynkę (25 lutego 1831).
Mal. M. Rybkowski. 

Generał Ludwik Bogusławski z Pułkiem 4tym 
pod Wielkim Dembem (31 marca 1931 r.). 
Mal. M. Rybkowski. 

Pułk 2gi Ułanów Michała Mycielskiego łamie huzarów Sieversa 
pod Domanicami (10 kwietnia 1831). Mal. M. Rybkowski.

Generał Józef Dwernicki w parku pod Boremlem.
Mal. M. Rybkowski.

Generał Józef Bem wiedzie baterię w bój ostrołęcki (26 maja 1831).
Mal. M. Rybkowski. 

Emilia Plater w odwrocie spod Kowna.
Mal. M. Rybkowski. 

Zdobycie Woli - śmierć generała Józefa Sowińskiego.
Mal. M. Rybkowski.


Grafiki wzięte z "Pamiętna noc listopada czyli Dzieje wojny 
narodowej z r. 1830 i 31go" (L. Rzepecki, 1915).

środa, 3 sierpnia 2022

Jazda krakowska w Powstaniu Listopadowym według B. Gembarzewskiego

Krakusy im. Tadeusza Kościuszki. Od lewej: oficer, 
pułkownik Antoni Szymański, oficer. 
Mal. B. Gembarzewski.

Krakusy im. Tadeusza Kościuszki. Od lewej: oficer wyższy, krakus.
Mal. B. Gembarzewski. 


Krakusi 1 Pułku Jazdy Krakowskiej.
Mal. B. Gembarzewski. 

Oficerowie Pułku 1 Jazdy Krakowskiej.
Mal. B. Gembarzewski.

Pułk 2 Jazdy Krakowskiej. Od lewej: krakus, oficer, oficer.
Mal. B. Gembarzewski. 

Pułk 2 Jazdy Krakowskiej - krakus i oficer.
Mal. B. Gembarzewski.

Oficerowie Pułku 2 Jazdy Krakowskiej.
Mal. B. Gembarzewski.